Daha önceleri evin biricik kızının evden ayrılışı, son vedalaşması nedeniyle hüznğn ağır bastığı bir geceyken, günümüzde özellikle büyük şehirlerde kızların bir araya geldiği veda partilerine dönüşmeye başlayan kına gecesi, düğünden önce her kızın yaşaması gereken bir seremoni.

Geleneksel yapısını koruyan Anadolu şehir ve köylerinde halen çok özel törenlerle kutlanan kına gecelerine, dünden bugüne bir yolculuğa çıkmaya ne dersiniz? Tarihi gelişimi antik devirlere kada uzanan kına; eski Mısır, eski Yunan, Roma ve Ortaçağ'da boya ve ilaç olarak kullanılırken gerek Avrupa'da, gerekse İslam dünyasında çok bilinen bu madde, Hindistan'daki Müslümanlar arasında da yaygın olarak kullanılmış.

Türk-İslam geleneğinde; hem sağlık, hem güzellik, hem de törensel açıdan özel bir yeri olan ve Dede Korkut Hikayeleri'nde de sözü edilen kına, Türk inanç sisteminde adanmış olmanın da işareti aynı zamanda. Bunun içindir ki "vatana kurban olsun" diye asker adayına, "Allah'a kurban olsun" diye kurbanlık koçlara, "eşine kurban olsun" diye geline kına yakılır.

Sağdıç, Toy Beyi ve Yenge
Gelinin baba evinde kalacağı son gece yapılan kına gecelerinde uygulanan adet ve uygulamalar esasta bir olmakla beraber ayrıntılarda birtakım farklılıklar da gösterir. Şimdi artık çok bilinmese de eskiden damadın bütün işlerini düğüne kadar sağdıç yapar, geline ise yenge yardımcı olur. Damadın bir akrabası ya da arkadaşı olan sağdıca damadın tüm giysileri teslim edilir, damadın her şeyi sağdıçtan sorulur.
Düğünde bir de "Toy Beyi" bulunmaktadır. Toy beyi, damadın akrabası veya damadın babasının çok samimi bir arkadaşı olabilir. Toy beyinin görevi düğün esnasında verilecek tüm bahşişleri karşılamaktır. Sandık üstü başişini, davulcuya çalgıcıya verilecek bahşişi, gelin evden çıkarken verilen "kapı bağı" bahşişi, "baş sağı" ve "kemer bağı" bahşişlerini vermek Toy beyinin görevleri arasında yer alır.
Gelininse bir tane yengesi olur. Genelde Toy beyinin eşi, kızın yengesi olur. Gerdek ertesine kadar kız evinde olan eğlenceden kınaya, gelinin giyiminden kuşamından süslenmesine kadar her şeyden yenge sorumludur. Ne kadar ilginç değil mi? Yenge, o bolca seyrettiğimiz Amerikan filmlerindeki gelin adaylarına yardımcı olan nedimelere ne kadar benziyor aslında. Hatta Avrupa ve Amerika'ya bu geleneğin Türklerden geçtiği söyleniyor.

Kınanın Hazırlanışı
Kına gecesinin vazgeçilmezi geline yakılacak kınanın hazırlanışı hakkında da kısaca bilgi verelim. Anadolu'da, oğlan evi tarafından alınmış kuru kına, oğlan evinde toplanan kadınlar tarafından kız evine götürülür. Geleneksel kına gecesine kız tarafının yakınları ve gelinin kız arkadaşları çağırılır. Gelin yöreye göre ya tuvalet, ya bindallı denilen kadifeden ve işlemeli ayak bileklerine kadar kaftan türünde bir giysi giyer, başına al duvak örter. Misafirlere kuruyemiş ve içecek ikram edilir.

Kınada Gelin Ağlatılır
Kına; gümüş veya bakır bir tas içinde "başı bütün" yani "başından ayrılık geçmemiş" bir kadın tarafından yakılır. Hem bereket dileği hem de kına yakılan kişiye baht açıklığı sağlamak amacıyla, gelinin sağ avucuna bozuk para veya altın konulur. Bunu da gelinin kaynanası veya yenge yapar. Hatta gelin altın konulmazsa elini açmaz. Kına yakılırken kızlar, mumla gelin kızın etrafında dolanarak, uzun hava söylerler. Kına, genellikle gelinin eline yakılmakla beraber; bazı yörelerde gelinin ayak parmaklarına, yayla düğünlerinde ise, gelinin ensesine de kına yakılır. Kız kınasından da isteyen herkese dağıtılır. Kınadan sonra gelin de oynatılır. Kına türküleri ve uzun hava söylenerek gelin ağlatılır. Eğer ağlamazsa "kocada gönlü var" şeklinde yorumlanır ve ayıplanır. Kına yakıldıktan sonra kalan kına orada bulunanlara dağıtılır. Çoğu kez kınanın içine de bara konur. Dağıtım sırasında bu para kime çıkarsa darısının ona olacağına inanılır.

Günümüzde Kına Geceleri
Kına gecesi, günümüzde özellikle büyük şehirlerde yerini bekarlığa veda partilerine bıraktı. Artık düğünden birkaç gün önce ve farklı eğlence mekanlarında düzenleniyor kına geceleri. Eskiden evlerden dışarı taşan kına eğlenceleri şu sıralar popüler barlarda otellerde yapılıyor. Kimi zaman bu kutlamaya erkek tarafı da katılıyor. Ağıtlar yerine de o günün moda parçaları eşliğinde başta gelin olmak üzere herkes gece boyunca kahkahalar eşliğinde eğleniyor.